FOOD ESTATE: EEN KADER VOOR MITIGATIE EN ANTICIPATIE VAN LANGDURIGE OORLOG

 

FOOD ESTATE: EEN KADER VOOR MITIGATIE EN ANTICIPATIE VAN LANGDURIGE OORLOG

Door de geschiedenis van mondiale conflicten heen keert één fundamentele les steeds terug: moderne oorlogen worden niet uitsluitend gewonnen op het slagveld, maar ook op de akkers waar voedsel wordt geproduceerd. Staten die er niet in slagen hun binnenlandse voedselvoorziening veilig te stellen, worden onvermijdelijk geconfronteerd met sociale instabiliteit, extreme inflatie en toenemende kwetsbaarheid van de nationale veiligheid. In deze context moet het Indonesische food estate-beleid worden begrepen—niet louter als een landbouwproject, maar als een instrument om de risico’s van langdurige oorlog en mondiale crises te beperken.

Moderne Oorlogvoering en een Nieuw Wapen: Voedsel

De oorlog tussen Rusland en Oekraïne sinds 2022 vormt een duidelijk voorbeeld van hoe gewapende conflicten directe gevolgen hebben voor het mondiale voedselsysteem. Gegevens van de FAO tonen aan dat beide landen vóór de oorlog samen goed waren voor meer dan 28% van de wereldwijde tarwe-export. Verstoring van productie en distributie leidde onmiddellijk tot dubbelecijferige stijgingen van de wereldwijde voedselprijzen in veel ontwikkelingslanden.

Vergelijkbare dynamieken zijn zichtbaar bij:

• Conflicten in het Midden-Oosten die logistieke routes in de Rode Zee verstoren,
  
  

• Spanningen in de Zuid-Chinese Zee die Aziatische handelscorridors bedreigen,
  
  

• Economische oorlogsvoering en sancties die voedsel tot een instrument van geopolitieke druk maken.
  
  

Onder dergelijke omstandigheden verandert afhankelijkheid van voedselimporten in een strategische kwetsbaarheid.

Indonesië en de Realiteit van Nationale Voedselzekerheid

Indonesië telt meer dan 280 miljoen inwoners, met een jaarlijkse nationale rijstbehoefte van ongeveer 30–31 miljoen ton. Hoewel de binnenlandse productie relatief stabiel blijft, brengt de afhankelijkheid van een beperkt aantal traditionele voedselproductiegebieden—met name Java—ernstige risico’s met zich mee:

• Omzetting van landbouwgrond,
  
  

• Bevolkingsdruk,
  
  

• Klimaatverandering en extreme weersanomalieën (El Niño–La Niña).
  
  

Meteorologische instanties en nationale voedselinstellingen hebben vastgesteld dat klimaatverandering het risico op misoogsten in traditionele productiegebieden in het afgelopen decennium met 10–20% heeft verhoogd.

Tegen deze achtergrond fungeert het food estate-programma als een geografische diversificatie van voedselproductie, en niet als een volledige vervanging van bestaande systemen.

Food Estate als Niet-Militaire Defensie-infrastructuur

In moderne defensiedoctrines wordt voedselzekerheid beschouwd als een onderdeel van het niet-militaire verdedigingssysteem. Veel landen hanteren deze benadering:

• China waarborgt strategische graanreserves voor meer dan 12 maanden,
  
  

• De Verenigde Staten onderhouden omvangrijke voedselvoorraden en landbouwsubsidies,
  
  

• Rusland heeft voedsel na westerse sancties tot een strategische grondstof verklaard.
  
  

Indonesië past een vergelijkbare benadering toe door:

• Het opzetten van nieuwe voedselproductiecentra buiten Java,
  
  

• Interministeriële samenwerking, waaronder het Ministerie van Defensie, om logistieke duurzaamheid en productieveiligheid te waarborgen,
  
  

• Het versterken van nationale voedselreserves als buffer tegen crises.
  
  

De betrokkenheid van de Indonesische Nationale Strijdkrachten (TNI) betekent in deze context geen militarisering van de landbouw, maar de beveiliging van nationale strategische projecten met directe gevolgen voor de stabiliteit van de staat.

Zuid-Papoea: Een Strategische Locatie, Geen Toeval

De keuze voor Zuid-Papoea als een van de locaties voor het food estate-programma wordt vaak verkeerd geïnterpreteerd als een exploitatieproject. In werkelijkheid beschikt de regio over:

• Uitgestrekte vlakke gronden die nog niet optimaal worden benut,
  
  

• Relatief overvloedige oppervlaktewaterbronnen,
  
  

• Een strategische positie in Oost-Indonesië, een regio die historisch achtergesteld is in voedselontwikkeling.
  
  

Geopolitiek gezien heeft Oost-Indonesië een belangrijke rol bij het waarborgen van territoriale integriteit en nationale stabiliteit. Op voedsel gebaseerde economische ontwikkeling fungeert als:

• Een middel om ongelijkheid te verminderen,
  
  

• Een rem op sociale conflicten,
  
  

• Een instrument voor nationale integratie via welvaartsgericht beleid.
  
  

Mitigatie van Mondiale Crises en Langdurige Conflicten

Langdurige oorlogen manifesteren zich niet altijd als directe militaire confrontaties. Mondiale crises kunnen zich voordoen in de vorm van:

• Voedselcrises,
  
  

• Energiecrises,
  
  

• Verstoring van internationale toeleveringsketens,
  
  

• Economische oorlogsvoering en embargo’s.
  
  

Het food estate-programma maakt deel uit van Indonesië’s nationale early warning system, met als belangrijkste voordelen:

• Het handhaven van binnenlandse voedselprijsstabiliteit,
  
  

• Het verminderen van blootstelling aan volatiliteit op de wereldmarkt,
  
  

• Het waarborgen van voedselbeschikbaarheid in nationale noodsituaties.
  
  

Landen met stabiele voedselsystemen vertonen doorgaans een hogere sociale en politieke veerkracht bij het omgaan met mondiale crises.

Sociale Dimensies en Langetermijnontwikkeling

Naast het strategische belang creëert het food estate-programma ook kansen voor:

• Overdracht van moderne landbouwtechnologie,
  
  

• Werkgelegenheid in onderontwikkelde regio’s,
  
  

• Ontwikkeling van basisinfrastructuur (wegen, irrigatie, logistiek),
  
  

• Integratie van lokale gemeenschappen in nationale waardeketens.
  
  

Met voortdurende verbeteringen in governance kan dit initiatief zich ontwikkelen van een voedselproductieproject tot een regionaal economisch ecosysteem.

Conclusie: Food Estate als Investering in Nationale Veiligheid

Het food estate-programma uitsluitend beoordelen vanuit een milieu- of sectorconflictperspectief is een beperkte benadering. In de huidige mondiale realiteit is voedsel een kwestie van nationale veiligheid.

Het food estate-initiatief vormt:

• Mitigatie van risico’s op langdurige oorlog,
  
  

• Anticipatie op mondiale crises,
  
  

• Een langetermijninvestering in de soevereiniteit en stabiliteit van Indonesië.
  
  

Uitvoeringsuitdagingen bestaan ongetwijfeld en moeten worden aangepakt. Het stopzetten of delegitimeren van deze inspanning kan echter de paraatheid van Indonesië ondermijnen in een wereld die steeds onzekerder wordt.

Voedselzekerheid vandaag is nationale verdediging morgen.